Bir evi ilan fotoğrafından tanıyamazsınız. Fotoğraf ışığın en iyi anını gösterir; nemi, çatlağı ve komşunun sesini göstermez. On beş yıl şantiyede ve proje masasında çalıştıktan sonra bir eve girdiğimde gözüm kendiliğinden belli yerlere gider. Bu yazıda gezide nelere, hangi sırayla baktığımı anlatıyorum.
Geziden önce plan
Bir evi gezdirmeden önce planını ve cephesini anlatırım. Böylece eve girdiğinizde neye bakacağınızı bilirsiniz; gezi bir tanışma olmaktan çıkar, bir doğrulamaya dönüşür.
Bu hazırlık gezilen ev sayısını da azaltır. Planı size uymayan bir evi görmek için yola çıkmazsınız; zamanınızı size uyabilecek evlere ayırırsınız.
Işık saate göre değişir
Evi hangi saatte gezdiğiniz, evi nasıl gördüğünüzü belirler. Güney cepheli bir salon öğlen parlar; kuzey cepheli bir yatak odası sabah serin ve loş kalır. İkisi de kusur değildir, yalnız bilerek seçilmelidir.
Mümkünse evi, evde olacağınız saatte gezin. Çoğu aile için bu saat akşamüstüdür. Işığın hangi odaya ve hangi duvara düştüğünü not edin; koltuğun, yemek masasının ve çalışma köşesinin yeri çoğu zaman bu nota göre belli olur.
Ben gezide perdeleri açtırır, lambaları kapattırırım. Yapay ışık her odayı aydınlık gösterir. Evin gerçek ışığını ancak lambalar kapalıyken görürsünüz.
Plan ve kalkabilecek duvar
Bir evin metrekaresi kadar, o metrekarenin nasıl bölündüğü de önemlidir. Aynı büyüklükteki iki evden biri ferah, öbürü dar hissettirebilir; farkı koridorun uzunluğu ve odaların birbirine nasıl açıldığı yaratır.
Taşıyıcı duvar ile bölme duvar aynı şey değildir. Mutfakla salonu birleştirmek ya da bir odayı büyütmek istiyorsanız projeyi isteyin. Hangi duvarın kalkabileceği projeden okunur, gezide de yerinde doğrulanır.
Tesisat şaftının yeri de bir sınır koyar. Banyoyu ya da mutfağı taşımak istediğinizde ne kadar uzağa gidebileceğinizi şaft belirler. Bu sorunun cevabını teklif vermeden önce bulmak gerekir; sonradan öğrenilen bir sınır, hayal edilen evi değiştirir.
Nem ve çatlak nerede aranır
Nem için ilk baktığım yerler pencere kenarları, banyo tavanı, bodrum ve dış duvarların iç yüzüdür. Kabarmış boya, sararmış bir köşe ya da kapalı kalmış bir odadaki koku çoğu zaman gözden önce haber verir.
Boya yeniyse daha dikkatli bakarım. Yeni boya evin bakımlı olduğunu da gösterebilir, bir sorunun örtüldüğünü de gösterebilir. Hangisi olduğunu anlamak için süpürgelik hizasına, dolap arkalarına ve tavan köşelerine bakmak gerekir.
Çatlakta yön ve genişlik önemlidir. Sıvadaki kılcal çatlak ile yapısal çatlak aynı şey değildir; biri görüntü sorunudur, öbürü bir uzmanın bakmasını gerektirir. Şüphe duyduğum yerde bunu açıkça söylerim.
Bir dakika susup dinlemek
Gezide en çok atlanan konu sestir. Pencereleri kapatıp bir dakika susmanızı isterim. O bir dakikada yolun, komşunun, asansörün ve havalandırmanın sesini duyarsınız.
Ses gündüz başka, gece başkadır. Gündüz fark edilmeyen bir uğultu gece yatak odasında rahatsız edebilir. Bu yüzden evi beğendiyseniz ikinci kez, farklı bir saatte gezmenizi öneririm.
Site içi yolun durumunu ve çocuk parkının yerini de aynı gözle değerlendirin. Parka bakan bir oda çocuklu bir aile için kolaylıktır; sessizlik arayan biri için aynı oda yorucu olabilir.
Tesisat ve ısınma
Kombinin yaşı, radyatör sayısı ve elektrik panosunun kapasitesi ilanda yazmaz. Bunlar sorulur ve yerinde bakılır. Yerden ısıtma varsa kat planıyla uyumlu olup olmadığına da bakarım; plan sonradan değiştirilmişse bir oda soğuk kalabilir.
Elektrik tarafında prizlerin sayısına ve yerine de bakarım. Çalışma masasının, televizyonun ve mutfak tezgâhının yanında yeterli priz yoksa bu küçük ama her gün hissedilen bir eksiktir.
Bu kalemlerin her biri taşındıktan sonra karşınıza masraf olarak çıkabilir. Gezide gördüğüm her işin kabaca neye mal olacağını söylerim. Bütçenizi teklif vermeden önce buna göre kurarsınız.
Bu liste bir iç mimarın listesidir ve gezide yanınızda olurum. Gördüğümü yazılı olarak özetlerim; evin iyi yanını da eksiğini de yazarım. Karar sizin olur, ama neye karar verdiğinizi bilerek verirsiniz. Gezmek istediğiniz bir ev varsa önce planını birlikte konuşalım.
Damla Sübar





