Ev alırken akılda tek bir rakam olur: satış bedeli. Oysa tapu gününe kadar ve taşındıktan sonraki ilk ayda başka kalemler de ödenir. Bu kalemler baştan bilinmezse bütçe son anda sıkışır. Bu yazıda hangi masrafların çıktığını ve her birinde neyi netleştirdiğimi anlatıyorum; güncel oran ve tutarları ise sürecin başında yazılı olarak veririm.
Tapu harcı
Tapu harcı yasa gereği alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı alınır. Taraflar farklı bir paylaşımı sözleşmeye yazabilir. Bu konu çoğu zaman son güne bırakılır ve gerginliğe yol açar.
Ben güncel oranı ve tutarı sürecin başında iki tarafa da yazılı olarak özetlerim. Kimin neyi ödeyeceği teklif aşamasında belli olur; tapu günü kimse beklemediği bir rakamla karşılaşmaz.
Tapu işlemi sırasında harcın yanında ödenen küçük kalemler de olur. Bunları da aynı özete yazarım; toplamı tek sayfada görürsünüz.
Ekspertiz ve kredi masrafları
Kredi kullanacaksanız banka lisanslı bir ekspertiz raporu ister ve dosya masrafı alır. Bu iki kalem krediye başvurduğunuzda ortaya çıkar.
Asıl dikkat edilmesi gereken konu ekspertiz değeridir. Kredi tutarını satış bedeli değil, ekspertiz değeri belirler. Satış bedeli ile ekspertiz değeri arasında fark varsa o farkı peşin ödersiniz.
Bu yüzden peşinatınızı yalnız satış bedeline göre değil, olası bir farka göre de hesaplamanızı öneririm. Ekspertiz, kredi ve tapu takibini süreç boyunca ben yürütürüm; hangi aşamada olduğumuzu size yazarım.
Danışmanlık hizmet bedeli
Danışmanlık hizmet bedeli satış bedeli üzerinden hesaplanır ve sözleşmeyle netleşir. Koşullar işin başında yazılı olarak belirlenir.
Ev göstermek için ücret alınmaz. Hizmet bedelini görüşmenin sonunda değil, başında konuşmayı tercih ederim. Böylece iki taraf da neyin karşılığında ne ödendiğini bilerek ilerler.
Hizmetin neleri kapsadığını da sözleşmeye yazarım. Kapsam şudur: size uyan evlerin süzülmesi, gezi öncesinde plan ve ışık okuması, teklif ve pazarlık, ekspertiz, kredi ve tapu takibi.
Sigorta, abonelikler ve aidat
Zorunlu deprem sigortası tapu işleminden önce yaptırılır. Küçük bir kalemdir ama sırası vardır; unutulursa işlem günü aksar.
Elektrik, su ve doğal gaz aboneliklerinin devri için küçük ama zamanı olan işlemler gerekir. Hangi belgeyle nereye başvurulacağını gösteren listeyi teslimden önce veririm. Böylece taşındığınız gün ev kullanıma hazır olur.
Site içi evlerde aidat ilk aydan başlar; satış bedeline odaklanan alıcı bu kalemi çoğu zaman taşındıktan sonra hatırlar. Aidatın neleri kapsadığını ve yakın zamanda ek bir ödeme kararı alınıp alınmadığını yönetimden sorarım. Alınmış bir karar varsa bu ödemenin kime ait olacağını teklif aşamasında konuşuruz.
Tadilat ve taşınma
Çoğu ev küçük dokunuşlarla oturulur hâle gelir, bazıları gelmez. Gezide hangi işin kabaca neye mal olacağını bir iç mimar gözüyle söylerim. Bütçenizi teklif vermeden önce buna göre kurarsınız.
Taşınma da bir kalemdir. Nakliye ile yeni eve uyan perde ve aydınlatma gibi ilk alışverişler birlikte hatırı sayılır bir tutar eder. Bunları da listeye baştan yazmak gerekir.
Tadilat gerekiyorsa işin ne kadar süreceğini de konuşuruz. İş bitene kadar eski evde kalınan süre, bütçenin görünmeyen bir parçasıdır.
Bütçe tek tabloda
Bütün bu kalemleri tek bir tabloda toplamanızı öneririm. Tablo teklif vermeden önce dolarsa pazarlıkta nereye kadar çıkabileceğinizi de bilirsiniz.
Üst sınırı satış bedeline göre değil, toplam maliyete göre koymak gerekir. Aynı fiyattaki iki evden tadilat isteyen ev, gerçekte daha pahalı olandır.
Tabloyu birlikte doldururuz. Boş kalan satır, henüz sormadığımız bir soruyu gösterir.
- Satış bedeli
- Tapu harcı ve tapu işlem masrafları
- Ekspertiz raporu ve kredi dosya masrafı
- Danışmanlık hizmet bedeli
- Zorunlu deprem sigortası ve abonelik devirleri
- İlk ay aidatı, tadilat ve taşınma
Satış bedelinin yanına bu kalemleri yazdığınızda evin size gerçekte neye mal olacağını görürsünüz. İlk görüşmede bu listeyi sizin durumunuza göre birlikte doldururuz; güncel oran ve tutarları yazılı olarak veririm. Teklifinizi rakamları bilerek verirsiniz.
Damla Sübar





